قطره خوراکی زیره باریج®

قطره خوراکی زیره باریج®

دکتر رضا بخردي

واحد توسعه و هماهنگي متون علمي

مقدمه

چاقی عبارتست از تجمع بافت چربی اضافی در بدن که منجر به ایجاد پاتولوژی در بدن گردد. افراد چاق مستعد ابتلا به بیماری‌های عروقی کرونر، افزایش فشارخون، مشکلات تنفسی، دیابت نوع دو، بیماری‌های تخریب کننده مفاصل، استئوآرتریت و سرطان ارگان‌هایی مانند رحم، تخمدان، کولون، پروستات و سینه هستند. مطالعات نشان دادهاند که کاهش وزن خفیف حتی به میزان اندك 10 درصد، خطر ابتلا به گروهی از بیماري‌هاي مزمن را کاهش می‌دهد(1). امروزه، اپيدمي چاقي در سطح جهاني به صورتي درآمده است كه سازمان جهاني بهداشت واژهglobesity را براي آن در نظر گرفته است. با توجه به اعلام دولت جمهوری اسلامی ایران حدود ۶۰ درصد از ایرانی‌ها وزنی بیش از نرمال دارند و ۳۵ درصد از زنان و ۱۵ درصد از مردان از چاقی رنج می‌برند(2).

درمان‌هاي چاقي به چهار دسته: دارويي، استفاده از وسايل و شيوه‌هاي مخصوص مانند ورزش، جراحي و رژيم‌ درماني تقسيم مي‌شوند. هم اكنون، اداره غذا و داروي آمريكا ((FDA 4 داروی کاهنده وزن شامل اورلیستات، سیبوترامین، دی اتیل پروپیون و فنترمين را تأييد نموده كه از آنها فقط اورليستات و سيبوترامين براي مصرف دراز مدت در درمان چاقي و اضافه وزن مورد تأييد قرار گرفته‌اند. این داروها نيز علاو ه بر قيمت بالا و ايجاد عوارض جانبي قابل توجه مانند ارتباط احتمالي با سرطان پستان، كمبودهاي بالقوه ويتامينهاي محلول در چربي، افزایش ضربان قلب و فشار خون، تپش قلب، افزايش احتمال سكته مغزي و حمله قلبي در بیماران با سابقه بيماري قلبي و عروقي، اثربخشي بسيار محدودي در درمان چاقي دارند. اثربخشی این ترکیبات در مطالعات بالینی متعدد بین 2 تا 5 درصد بوده است(6-3).

با توجه به عوارض و محدودیت‌های درمان‌های شیمیایی و دارویی، امروزه علاقه به استفاده از درمان‌های گیاهی و سنتی به دلیل عوارض و هزینه‌های کمتر مورد توجه قرار گرفته است. زیره با نام علمی Cuminum cyminum از جمله گیاهانی است که در طب سنتی، به عنوان یک ماده مؤثر بر کاهش وزن و حفظ آن معرفی شده است.

نتایج مطالعات فارماکولوژيک و باليني

به منظور مقایسه اثر غلظت‌های متفاوت از زیره و لیمو بر کاهش وزن در موشهای صحرایی، در یک بررسی یک ماهه اسانس زیره و لیمو به صورت روزانه برای موشها گاواژ شد. در پایان مطالعه بیشترین تأثیر مربوط به گروههای mg/kg400 اسانس لیمو و زیره بود و کاهش وزن موش‌ها در این دو گروه از نظر آماری معنی‌دار مشاهده شد.(7)در مطالعه دیگری به مدت دو ماه موش‌ها با اسانس زیره و لیمو به صورت متوالی یا دوره‌های متناوب 1 ماهه گاواژ شدند و در پایان مشاهده شد بیشترین کاهش وزن مربوط به موش‌های دریافت کننده دوز mg/kg400 زیره یا لیمو به صورت متوالی بود که این میزان کاهش وزن در موش‌های این گروه هم نسبت به شروع مطالعه و هم نسبت به گروه کنترل از نظر آماری معنی‌دار بود(8). در بررسی تأثیر مصرف اسانس زیره و سیبوترامین بر جلوگیری از افزایش وزن و سطوح سرمی لپتین، گلوکز و پروفایل لیپیدی در رت‌های نرمال مشاهده شد دریافت
µg/kg 400 اسانس زیره و mg/kg 3 سیبوترامین برای مدت 5 هفته باعث کاهش معنی‌دار گلوکز، کلسترول، تری گلیسرید، LDL (P<0.001) و افزایش معنی‌دارHDL (P=0.05) شده است. در پایان مطالعه هر دو درمان باعث جلوگیری از افزایش وزن شدند (P=0.05)(9).

در یک کارآزمایی بالینی دوسو بی‌خبر کنترل شده بر روی 78 بیمار مبتلا به اضافه وزن در گروه سنی 18 تا 60 سال که به صورت تصادفی به گروه‌های دریافت کننده کپسول نرم زیره (26 نفر)، اورلیستات (26 نفر) و پلاسبو (26 نفر) برای مدت 8 هفته تقسیم شدند مشاهده شد دریافت پرل زیره، اورلیستات و پلاسبو به ترتیب تغییرات وزنی (2/1±1/1-، 5/1±9/0- و 5/1±2/0 کیلوگرم) و تغییرات BMI (5/0±4/0- ، 6/0±4/0- و 6/0±1/0 کیلوگرم بر متر‌مربع) ایجاد کرده است. مصرف پرل زیره در مقایسه با اورلیستات و پلاسبو باعث کاهش معنی‌دار انسولین سرمی (میانگین تغییرات از حالت پایه: 5/4±4/1- در مقابل 3/3±3/1+ و µIU/ml 2/2±3/0+، 02/0P=HOMA-B (میانگین تغییرات از حالت پایه: 9/18±4/5- در مقابل 3/13±8/5+ و 0/11±0/1+، 02/0P=) و افزایش معنی‌دار QUICKI (میانگین تغییرات از حالت پایه: 01/0±01/0+ در مقابل 01/0±005/0- و 01/0±004/0-، 02/0P=) گردید. بر اساس نتایج این مطالعه، دریافت پرل زیره برای مدت 8 هفته در افراد مبتلا به اضافه وزن اثرات مشابه اورلیستات بر وزن وBMI و اثرات مفیدی بر متابولیسم انسولین در مقایسه با اورلیستات از خود نشان داد. (10)

به منظور ارزیابی اثرات مصرف روزانه ترکیب کپسول‌نرم زیره و لیمو بر کاهش وزن و وضعیت متابولیک در افراد دارای اضافه وزن، طی یک کارآزمایی بالینی تصادفی دوسو بی‌خبر کنترل شده بر روی 48 فرد دارای اضافه وزن در محدوده سنی 65-15 سال، پس از دو هفتهRun-in period ، افراد به طور تصادفی برای مصرف دوز 25 میلی‌گرمی کپسول نرم زیره و لیمو (24 نفر) یا دارونما (24 نفر) تقسیم شدند. از افراد مورد بررسی خواسته شد به مدت 8 هفته کپسول نرم و دارونما را 2 بار در روز، هنگام وعده غذایی ناهار و شام مصرف کنند (کپسول نرم لیمو نیم ساعت قبل از غذا و کپسول نرم زیره بعد از غذا). در پایان مداخله، تغییرات وزنی و BMI در دو گروه ثبت شد. اندازه‌گیری‌های بیوشیمیایی شامل پروفایل‌های متابولیک، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام پلاسما (TAC) و گلوتاتیون تام (GSH) قبل و پس از مداخله انجام شد. بر اساس نتایج این بررسی، در پایان مطالعه در افراد دریافت کننده دوز 25 میلی‌گرمی کپسول نرم زیره و لیمو و دارونما تغییرات وزنی (به ترتیب 5/1±2/1- و 3/1±2/0 کیلوگرم) و تغییرات BMI(به ترتیب 5/0±5/0- و 5/0±1/0 کیلوگرم بر مترمربع) دیده شد که تغییرات گروه درمانی نسبت به گروه دارونما معنی‌دار مشاهده شد. در گروه دوز 25 میلی‌گرمی ترکیب کپسول نرم زیره و لیمو، میزان کلسترول، تری گلیسرید، LDL و مقاومت به انسولین تفاوت معنی‌داری با گروه دارونما نداشت. محققین نتیجه گرفتند در مجموع، مصرف دوز 25 میلی‌گرم ترکیب کپسول نرم لیمو و زیره برای 8 هفته در افراد با اضافه وزن اثرات مفیدی در کاهش وزن دارد(11).

قطره خوراکی زیره باریج®

با توجه به اهمیت کاستن از اضافه وزن و خروج از وضعیت چاقی، قطره خوراکی زیره باریج به منظور کاهش وزن، تثبيت وزن و کاهش اشتها فرموله شده است. دانستن اطلاعات زير براي تجويز علمي و منطقي دارو مفید خواهد بود.

3 بار در روز، هر بار 15 قطره همراه با مقداري مايعات قبل از غذا میل شود. مصرف آن در دوران بارداری ممنوع است. با مصرف مناسب مقادير توصيه شده درماني هيچگونه عارضه‌اي مشاهده نشده است. از نظرتداخلات دارويي؛ موردي گزارش نشده است. همانند ساير داروها، قطره زيره را از دسترس اطفال دور نگهداريد. استفاده از مقداري سرکه، مقداري عسل و يک گرم کتيرا همراه با قطره زيره مفيد است. براي کاهش وزن، مصرف متناوب قطره ليموترش با قطره زيره توصيه مي‌شود. به منظور افزايش آمادگي فيزيکي در کوتاه مدت و افزايش توده عضلاني و بهبود عملکرد عضلات در دراز مدت مي‌توان مصرف قطره زيره را با رژيم پرپروتئين (بيش از 25/1 گرم پروتئين به ازاي هر کيلوگرم وزن ايده آل بدن در روز) توأم نمود. افزايش مصرف ميوه‌جات، سبزيجات و غلات، کاهش مصرف قند و چربي و افزايش فعاليت فيزيکي (حداقل 30 دقيقه فعاليت متوسط منظم در اکثر روزهاي هفته) نقش مهمي در کاهش وزن و تثبيت آن دارد. قطره زيره ضد نفخ و مسکن دردهاي دستگاه گوارش است.(12)افرادي که معده حساسي دارند بهتر است قطره زيره را بعد از خوردن غذا استفاده نمايند. بلافاصله پس از مصرف فرآورده، در آن را محکم ببنديد و دور از نور، در دماي30-15 درجه سانتيگراد نگهداري نماييد.

References:

1.Turk MW,Yang K,Hravnak M,Sereika SM,Ewing LJ,Burke LE.Randomized Clinical Trials of Weight-Loss Maintenance: A Review. J Cardiovasc Nurs, 2009; 24(1): 58-80.

 

2.Azizi F, Rahmani M, Emami H, Mirmiran P, Hajipour R, Madjid M, et al. Cardiovascular risk factors in an Iranian urban population: Tehran lipid and glucose study (phase 1). Soz Praventivmed 2002; 47: 408-26.

 

3. Kaplan LM. Pharmacological therapies for obesity. Gastroenterol. Clin. North Am. 2005; 34: 91 - 104.

 

4. Anderson JW, Schwartz SM, Hauptman J, Boldrin M, Rossi M, Bansal V and Hale CA. Lowdose orlistat effects on body weight of mildly to moderately overweight individuals: a 16 week, double-blind, placebo-controlled trial. Ann. Pharmacother. 2006; 40: 1717 - 23.

 

5. Li Z, Maglione M, Tu W, Mojica W, Arterburn D, Shugarman LR, Hilton L, Suttorp M, Solomon V, Shekelle PG and Morton SC. Meta-analysis: pharmacologic treatment of obesity. Ann. Intern. Med. 2005; 142: 532 - 46.

 

6. Sheen AJ. Cardiovascular risk-benefit profile of sibutramine. Am. J. Cardiovasc. Drugs. 2010;10: 321 - 34.

7-تقی زاده،م. رشیدی،ع. اثر داروی گیاهی حاوی اسانس‌های لیمو و زیره با غلظت های مختلف بر چاقی در مدل حیوانی، 1390، گزارش‌های تحقیقاتی شرکت باریج اسانس سال چهاردهم.

8-تقی زاده،م. اکبری،ح. بررسی اثر داروی گیاهی حاوی اسانس‌های لیمو و زیره با غلظت mg/kg400 به صورت دوره‌ای دو ماهه بر چاقی در مدل حیوانی.1391.

.9.Mohiti-Ardekani J, Akbarian Z, Piri-Ardekani M, Mohiti-Ardekani A. Comparison of the Effects of Cuminum Cyminuml and Sibutramine on Weight, Serum Leptin, Glucose and Lipids in Rat. IJDO. 2012; 4 (2) :74-78

10. Taghizadeh M, Memarzadeh MR, Asemi Z, Esmaillzadeh A. Effect of the cumin cyminum L. Intake on Weight Loss, Metabolic Profiles and Biomarkers of Oxidative Stress in Overweight Subjects: A Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial. Ann Nutr Metab. 2015;66(2-3):117-24. doi: 10.1159/000373896. Epub 2015 Mar 3

11.عاصمی ذات ا..، تقی زاده محسن، معمارزاده محمدرضا، محلوجی مهناز. اثر مصرف ترکیب پرل زیره و لیمو بر کاهش وزن و وضعیت متابولیک در افراد با اضافه وزن: یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی دو سوکور. شماره ثبت كارآزمايي باليني: IRCT2015030812438N10

12. فاضل ن، اسماعيلي ح. بررسي تاثير افشره زيره بر شدت نفخ پس از سزارين. فصلنامه علمي پژوهشي فيض. شماره 35 ، پائيز1384، صفحات 12-8آخرين بازنگري:20/02/1395rb